Owrzodzenia żylne goleni występują u około 1% dorosłej populacji, stanowiąc istotną przyczynę niesprawności, obniżonej jakości życia i znacznych kosztów opieki medycznej. Wytyczne zostały opracowane przez zespół specjalistów różnych dziedzin medycyny celem optymalizacji zasad postępowania z pacjentem z owrzodzeniem żylnym goleni. Dokument obejmuje podstawowe informacje dotyczące epidemiologii, czynników ryzyka, patofizjologii, symptomatologii klinicznej oraz diagnostyki, z uwzględnieniem różnicowania postaci owrzodzeń goleni. Szczególny nacisk został położony na ustalenie etiologii owrzodzenia i odpowiednie postępowanie przyczynowe. Do skutecznych metod przyspieszających gojenie się owrzodzeń żylnych zalicza się kompresjoterapię, farmakoterapię pentoksyfiliną i sulodeksydem, metody chirurgiczne usuwania żył powierzchownych i zamykania niedrożnych żył łączących. Miejscowe leczenie owrzodzeń żylnych goleni należy prowadzić zgodnie ze strategią TIME, uwzględniającą opracowanie tkanek, kontrolę zakażenia rany, utrzymanie jej właściwej wilgotności i stymulację naskórkowania. W przyspieszeniu gojenia szczególnie przydatne są specjalistyczne opatrunki. W szczególnych sytuacjach może pojawić się konieczność podawania ogólnoustrojowo antybiotyków i środków przeciwbólowych czy leczenia żywieniowego. Istotnym elementem postępowania jest edukacja pacjenta oraz prewencja wtórna, obejmująca modyfikację stylu życia. Opieka nad pacjentem z owrzodzeniem żylnym goleni powinna być prowadzona przez wielospecjalistyczny zespół z udziałem wykwalifikowanej pielęgniarki.

Leczenie Ran 2011;8(3):59–80

Rozwój nauk i technologii medycznej umożliwia stosowanie coraz to lepszych metod diagnostycznych i leczniczych, co przyczynia się do wydłużenia egzystencji populacji ludzkiej. Ludzie żyją dłużej, jednak starość często naznaczona jest skutkami chorób przewlekłych oraz ich powikłaniami. Jakość życia zależna od zdrowia zostaje zredukowana czynnikami wynikającymi z tych chorób. Jednym z takich czynników są odleżyny – niezwykle trudne w leczeniu rany przewlekłe.
Odleżyny wiążą się z przykrym dla chorego doświadczeniem bólu i cierpieniem, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychospołecznym. Od drugiej połowy XX wieku prowadzone są badania nad etiologią i patogenezą odleżyn, poszukuje się skutecznych sposobów zapobiegania i leczenia ran odleżynowych. Mimo to, wciąż jeszcze jesteśmy dalecy od zrozumienia wszystkich mechanizmów związanych z  owstawaniem i gojeniem się tych ran [1]. Wieloaspektowość odleżyn sprawia, że są one tematem otwartym dla dalszych poszukiwań, badań i dyskusji.
W niniejszym opracowaniu przedstawiono usystematyzowaną wiedzę na temat odleżyn: omówiono przyczyny powstawania i czynniki ryzyka odleżyn, stopnie i klasyfikacje kliniczne zaawansowania odleżyn, zasady profilaktyki przeciwodleżynowej oraz zasady leczenia odleżyny jako rany przewlekłej oparte na strategii TIME.

Zastosowanie w leczeniu ran zasad EBM (ang. Evidence Based Medicine) – praktyki medycznej opartej na dowodach – napotyka na wiele przeszkód ze względu na brak ujednoliconego podejścia, które mogłoby być stosowane w tej dziedzinie medycyny. W celu poprawy zaistniałej sytuacji, Europejskie Towarzystwo Leczenia Ran (EWMA – European Wound Management Association) powołało do życia Grupę ds. Dokumentacji Wyników Pacjenta (Patient Outcome Group), której celem jest opracowanie zaleceń dotyczących sposobów gromadzenia informacji klinicznej z dziedziny leczenia i opieki nad ranami. W niniejszym dokumencie, będącym owocem pracy tej grupy, określone są kryteria umożliwiające osiągnięcie wyników wysokiej jakości w randomizowanych badaniach kontrolowanych (RCT) i badaniach klinicznych, a także zasady planowania badań w celu uzyskania powtarzalnych wyników o wysokim stopniu spójności.

PRZEDMOWA

Zasady kontroli wysięku przedstawione w niniejszym dokumencie stanowią wspólną opinię międzynarodowego panelu ekspertów. Wielu z tych ekspertów uczestniczyło w spotkaniu w roku 2006, gdzie stwierdzono brak dostatecznych informacji i wskazówek dotyczących tego problemu. Ponadto, podkreślono złożoność zagadnień związanych z techniczną stroną produkcji i praktycznego zastosowania opatrunków.
Dyskusje wykazały potrzebę stworzenia dokumentu opisującego w sposób praktyczny, czym jest wysięk w jaki sposób należy go oceniać i właściwie kontrolować. Zawartość niniejszego dokumentu przeznaczona jest dla wszystkich pracowników służby zdrowia zajmujących się leczeniem ran i powinna zostać dostosowana do lokalnych potrzeb w krajach na całym świecie. Mamy nadzieję, że niniejsze zalecenia poprawią wyniki leczenia, podwyższą jakość życia chorych i pomogą we właściwym alokowaniu środków.

Profesor Keith Harding